Zwangerschap en Q-koorts

Q-koorts is een infectieziekte die kan overgaan van dieren op mensen. In Nederland zijn besmette melkgeiten en -schapen de belangrijkste bron voor de ziekte bij mensen. Door inademen van de lucht waarin de bacterie zich bevindt, wordt de ziekte overgedragen. De bacterie komt vooral in de lucht tijdens de lammerperiode.

Meer dan de helft van de besmette mensen heeft geen klachten. Mensen die wel klachten krijgen, krijgen griepachtige verschijnselen: (aanhoudende) koorts, heftige hoofdpijn, hoesten, spier- en/of gewrichtspijn, vermoeidheid. Bij een ernstig verloop kan er een longontsteking ontstaan met droge hoest en pijn op de borst. Veel mensen die Q-koorts hebben gehad zijn daarna nog lang vermoeid.
In zeldzame gevallen kan Q-koorts overgaan in chronische Q-koorts, waarbij een ontsteking aan de hartkleppen kan ontstaan. Mensen met een afweerstoornis, hartpatiënten, maar ook zwangere vrouwen hebben een verhoogde kans op het ontwikkelen van chronische Q-koorts.
Bij bovenstaande klachten is het aan te raden de huisarts te bezoeken, deze kan vaststellen of het om Q-koorts gaat. In dat geval wordt een antibioticakuur voorgeschreven.
Hoe eerder je erbij bent, hoe beter de infectie te behandelen is. Ook voor zwangeren is er antibiotica die veilig te gebruiken is.

Risico’s in de zwangerschap
Zoals hierboven staat heeft een zwangere een verhoogde kans op het ontwikkelen van chronische Q-koorts. Daarnaast zijn de risico’s op een miskraam of vroeggeboorte verhoogd. Als de infectie in de eerste 3 maanden van de zwangerschap optreedt, zijn de risico’s het grootst. Een tijdige behandeling met antibiotica kan zwangerschapscomplicaties voorkomen.
Er zijn aanwijzingen dat het doormaken van Q-koorts zonder klachten ( in de helft van de besmettingsgevallen) geen verhoogde kans op complicaties geeft.

Advies aan zwangeren
Vermijd in de zwangerschap contact met melkgeiten en -schapen, vooral in de lammerperiode. Hoe dichter je in de buurt van een besmet bedrijf komt (een straal van 5 kilometer), hoe meer risico er is op besmetting. Dit geldt ook voor de duur van het verblijf, bijvoorbeeld een vakantie in besmet gebied.
Gepasteuriseerde geiten-, schapen- en koeienmelk is veilig te gebruiken, de eventuele bacteriën zijn door het pasteuriseren verdwenen. Ook zachte en harde geitenkaas van gepasteuriseerde melk is veilig. Het wordt afgeraden om rauwe melk en rauwmelkse kaas te gebruiken in de zwangerschap: er bestaat een klein risico dat deze producten de Q-koorts bacterie kunnen bevatten, maar ook in verband met het risico op andere ziekteverwekkers (bv. listeria) wordt het gebruik van rauwe melk(-producten) in de zwangerschap afgeraden.
De bacterie zit niet in het vlees van de dieren, dit kan veilig gegeten worden, zeker als het goed verhit is geweest.
Het risico besmet te worden in een dierentuin of kinderboerderij is erg klein, maar neem altijd goede algemene hygiëne in acht (handen wassen na contact met de dieren!), omdat dieren ook andere ziekteverwekkers bij zich kunnen dragen.


<  Terug naar overige columns